I Love Ngọc Lan

Thanh Lâm và Ngọc Lan

Chúng tôi vừa nhận được một bài do “Vô Danh” gởi tặng. Bài viết thật hay và cho chúng ta biết nhiều về những việc “bên trong và bên lề”, mà chúng tôi nghĩ là sau khi đọc xong các bạn sẽ ngạc nhiên và thích thú.
_________________________________________________________________________________

Nhắc đến giọng hát của Ngọc Lan, ta để ư từ giọng ngân đến cách phát âm, từ lời nhạc đến lối diễn tả. Ta khen ngợi khả năng cũng như nh́n nhận sự thành công của cô qua những dĩa nhạc bán chạy ngoài thị trường. Nhưng giọng hát ấy, giống như một viên ngọc quư, vẫn cần được tô giũa và đặt đúng chỗ để khả năng tỏa sáng có thể đạt đến mức hoàn bích.

Từ Ngọc Lan 2, Người Yêu Dấu, liên tục đến Ngọc Lan 10, Hạnh Phúc Nơi Nào, và ngay cả Ngọc Lan-Kiều Nga, Paris vẫn Đợi hay Liên Khúc Hè Muộn, khi nh́n vào phần ḥa âm và điều khiển ban nhạc, ta đều thấy tên của Thanh Lâm. Một trùng hợp vô t́nh hay chính do sự lựa chọn của Ngọc Lan?

Thật ra Thanh Lâm đă làm nhạc nền cho Ngọc Lan hát ngay từ lúc cô bắt đầu thâu âm vào đầu năm 1983. Nhưng khi cộng tác với vũ trường Ritz, cô mới có dịp làm việc trực tiếp với Thanh Lâm, lúc ấy đang phụ trách phần thổi saxophone trong ban nhạc Shotgun của nhạc sĩ Ngọc Chánh. Sau cuốn Ngọc Lan 1, Tiếng Hát Ngọc Lan, thực hiện với trung tâm Đời, Ngọc Lan và Thanh Lâm đă thật sự sát cánh làm việc bên nhau để cho ra đời những dĩa nhạc thành công nhất.

Thanh Lâm tốt nghiệp cử nhân âm nhạc. Ngoài khả năng soạn và ḥa âm, anh c̣n được biết đến v́ tài thổi saxophone (Thanh Lâm- Saxo Tuyệt Vời 1,2,3. Trung Tâm Asia sản xuất và phát hành). Nhưng có lẽ Thanh Lâm tạo được nhiều uy tín nhất trong lănh vực Thánh nhạc. Là ca trưởng ca đoàn Ngàn Thông, anh đă và vẫn đang hướng dẫn ca đoàn này từ hơn hai mươi năm qua, chúng ta có thể biết được kiến thức, khả năng soạn và điều khiển dàn nhạc hợp xướng của anh một cách rơ ràng nhất qua những dĩa nhạc Thánh ca chủ đề Giáng Sinh như Chúa Ra Đời 1 & 2. Tuy trưởng thành và được đào tạo về âm nhạc tại Mỹ, Thanh Lâm lại chọn cho ḿnh lối viết nhạc rất Việt nam. Mục đích ḥa âm của anh trước sau vẫn là dùng nhạc để làm nổi bật t́nh ư trong bài hát. Hăy nghe phần nhạc mở đầu của Tiếng Mưa Đêm, sự phối hợp giữa tiếng đàn piano, tiếng tubular bells và những âm thanh của synthesizer làm ta liên tưởng đến những giọt mưa “rơi măi trên phím đàn”. Trong Chiều Một Ḿnh Qua Phố, ta như t́m thấy ở nhạc Trịnh Công Sơn thêm một khía cạnh mới. Tiếng kèn rộn ră mở đầu đă giúp ta thoát khỏi nỗi buồn sâu thẳm của kẻ độc hành trong buổi hoàng hôn tím thẫm. Thay vào đó là h́nh ảnh một người con gái, mà những đường phố cô đi qua chỉ đủ gợi những nhớ thương dịu dàng và xinh đẹp. Hạ Trắng cũng thế; cách xử dụng nhiều nhạc cụ một cách khéo léo đă tạo thêm sinh động cho bài hát. Lời nhạc từ đó cũng thêm màu sắc. Nhưng có lẽ bài hát cho thấy sự ảnh hưởng rơ rệt của Thanh Lâm trong cách ḥa âm chính là bài Je N’oublierais Jamais. Rất ít người để ư Ngọc Lan đă thâu bài này năm 1989 với tựa đề Nhớ Anh Mà Thôi. Năm 1991, Nhật Ngân chuyển sang lời Việt một lần nữa và đặt cái tên mới: Mưa Trên Biển Vắng. Lần này, bài hát đă được đón nhận một cách nồng nhiệt như chưa từng bao giờ được nghe, được biết. Điều ǵ đă tạo ra sự khác biệt đó? V́ lời nhạc của Nhật Ngân cảm xúc quá? Lời nhạc của Phạm Duy cũng không thiếu sự da diết nhớ thương. Càng không thể nói giọng hát Ngọc Lan trong bài này truyền cảm hơn bài kia. Vậy nếu Thanh Lâm không dùng tiếng nhạc quyện với tiếng sóng, liệu ta có thể thấy rơ ràng h́nh ảnh một người con gái đứng bên bờ biển vắng ngóng chờ người yêu? Hay ta có thể nghe lồng lộng tiếng cô gọi người t́nh trở về, trong nước mắt lẫn nước mưa?

Nhiều người trong giới sản xuất đă cho rằng Ngọc Lan thành công phần lớn là nhờ Thanh Lâm. Thanh Lâm thẳng thắn phủ nhận. Anh không hát dùm cho Ngọc Lan, cũng không lên sân khấu tŕnh diễn thay cho cô được. Ngược lại, chính Ngọc Lan đă giúp anh làm trọn nhiệm vụ ḥa âm và thu âm một cách nghiêm chỉnh. Hơn ai hết, Thanh Lâm thấy được cách phát âm rất chuẩn của Ngọc Lan. Cô luôn luôn phát âm tṛn trịa từng chữ một. Anh không bao giờ phải chỉnh cách phát âm của cô. Theo anh, đó là một ưu điểm rất lớn của Ngọc Lan mà nhiều ca sĩ khác đă phải bỏ công luyện tập. Cũng theo Thanh Lâm, Ngọc Lan biết rơ khả năng cũng như loại nhạc của ḿnh. Có những bài anh chọn để làm nhạc cho cô nhưng Ngọc Lan đă thay vào bằng những bài cô thích. Và Thanh Lâm đồng ư: “Những bài Ngọc Lan chọn trở thành nổi tiếng

Sau hơn mười năm làm việc chung, anh nhận xét: “Ngoài giọng hát êm ái, Ngọc Lan c̣n là một người rất thông minh, có khả năng lănh hội về âm nhạc cực kỳ sắc bén. Cô không những chú ư về phần nhạc lư, mà lời nhạc đối với cô cũng quan trọng không kém. Từ đó, cô diễn tả bài hát theo những ǵ cô cảm nhận được. Sự cảm nhận nơi Ngọc Lan phải chính xác lắm nên người nghe cũng mang cùng nỗi niềm, cũng đón nhận được cái tâm linh của bài nhạc.” Ngọc Lan rất quan tâm đến lời Việt chuyển dịch từ những bài nhạc ngoại quốc. Nếu để ư, sẽ thấy lời nhạc cô hát thường trôi chảy, thơ mộng và đúng vần điệu hơn bài của nhiều người khác. Thí dụ như bài Lại Gần Hôn Em. Hăy nghe một đoạn nguyên thủy của Phạm Duy:

Lại gần, hôn anh!
Hỡi bé, chúng ta xa nhau,
Nhưng ta chẳng đổi thay đâu!
Bé đă muốn đi rong chơi
Cho nên tạm biệt anh thôi
Lại gần hôn anh!

Lại gần hôn anh!
Bé đă muốn xa anh,
Sao đêm nay lại c̣n khóc nữa?
Hỡi bé, có chi ghê đâu?
Ta đâu phải là uyên ương lần đầu xa nhau,
Lần đầu quên nhau?

Và đây là lời cô hát:

Lại đây bên em
Anh hỡi trước khi xa em,
Đêm nay lại gần bên em
Vẫn biết đôi ta chia tay
Nhưng trong ḷng c̣n mê say
Lại gần với em

Lại đây bên em
Hăy nói ta luôn yêu nhau
Tim ta chẳng đổi thay đâu
Hăy nói anh không ra đi
Cho em đừng buồn chia ly
Lại gần với em

Dù Phạm Duy nổi tiếng là dịch rất sát nghĩa và lời nhạc rất thâm thúy, nhưng nghe Ngọc Lan hát ta thấy lời diễn tả khít khao với bản tính của cô hơn. Chính v́ điều này mà ta có cảm tưởng như là tâm sự của riêng cô. Trong Bleus au Coeur Vũ Xuân Hùng đặt tựa lời Việt: T́nh Mười Năm C̣n Nhớ, Ngọc Lan đă đổi sang T́nh Ngàn Năm C̣n Nhớ, một lần nữa cho ta thấy chất thơ nơi ngọc Lan

Trả lời câu hỏi: “Chỉ sau này, với những dĩa nhạc của trung tâm Mây, cô hát mới hay” Thanh Lâm đă cho biết: “Trước đó Ngọc Lan hát bài do các trung tâm đưa, thâu âm rất nhiều trong một thời gian rất ngắn. Có khi đến pḥng thâu mới nghe được nhạc đánh như thế nào, và phải thâu trong một thời gian rất giới hạn. Khi thực hiện dĩa nhạc của riêng ḿnh, cô đă dự phần quyết định trong việc chọn lựa bài bản, người ḥa âm, pḥng thâu, người mix nhạc. Cô chính là người đă đứng ra thực hiện, trung tâm Mây chỉ đảm nhiệm phần sản xuất và phát hành. V́ Ngọc Lan đă bỏ nhiều công sức vào những dĩa nhạc này mà nhiều người đă tưởng lầm Ngọc Lan có phần hùn với trung tâm Mây.”

Trong hơn 10 dĩa nhạc làm cho Ngọc Lan. Anh cho biết ưng ư nhất là T́nh GầnBởi v́ nó tiêu biểu cho nhạc t́nh Việt Nam, Với những nhạc sĩ chuyên viết t́nh ca của nhhiều thời kỳ. Từ những bài của Trịnh Công Sơn ở thập niên 60. Sang thập niên 70 với Vũ Thành An, Ngô Thụy Miên. Ở những năm 80, Ngọc Trọng đă cùng sáng tác với những nhạc sĩ đi trước như trầm Tử Thiêng, Đức Huy.” Riêng đạo diễn Đặng Trần Thức lại rất thích phần dạo nhạc của bài Khi Có Chàng (Avec Lui) mà Thanh Lâm đă soạn cho 2 cuốn video ca nhạc: Như Em Đă Yêu AnhMặt Trời Bên Kia Mùa Hạ. Ông đă để phần giới thiệu chương tŕnh một cách rất tĩnh lặng hầu không lấn át cái cảm xúc mạnh mẽ của đoạn nhạc.

Thanh Lâm đă điều khiển ban nhạc rất nhiều lần cho Ngọc Lan hát. Nhưng điều mà anh không hề ngờ lần duy nhất anh điều khiển ca đoàn Ngàn Thông hát cho Ngọc Lan cũng là lần vĩnh biệt. Dù sao đi nữa anh vẫn là người bạn đồng hành đă đi cùng với Ngọc Lan suốt đoạn đường dài sự nghiệp, dù chỉ bằng những bước chân vô cùng thầm lặng và khiêm tốn.

Vô Danh

Posted by iLoveNgocLan 13 comments

13 Comments

  1. Bài viết thật hay, những thông tin thật đáng quý. Nó làm trỗi dậy những cảm xúc của BenLai về Ngọc Lan thật nhiều…
    Cám ơn Vo Danh và anh admin rất nhiều.
    Chợt nhớ lại những lời mà Ngọc Lan nói, thật dễ thương : “Trước khi đi hát thì Lan không có học nhạc của ai hết, sau này thì có anh Thanh Lâm hay nhắc nhở Ngọc Lan : “Lan ơi, Lan hát thế này, Lan đừng hát thế kia, ghê lắm..” (xin lỗi vì BenLai không nhớ chính xác lời của Ngọc Lan). Chỉ vài câu như vậy thôi nhưng không hiểu sao BenLai lại cảm nhận được tình cảm thật tốt đẹp giữa Ngọc Lan và Thanh Lâm, có thể là do giọng của Ngọc Lan khi nói những câu đó nghe rất thật.
    Còn một điều nữa, theo BenLai biết và theo những CD trong đó Ngọc Lan hát bài “Tiếng mưa đêm” mà BenLai có, đều ghi là Thanh Lâm hòa âm bài này. Nhưng theo lời Minh Tam nói nhiều lần trong trang web này thì bài đó lại do Sỹ Đan hòa âm. BenLai cũng phân vân không biết ra sao, nhưng sau khi đọc bài viết trên thì BenLai nghĩ chắc là do Thanh Lâm hòa âm. Vì thời gian này Ngọc Lan đang cộng tác với Thanh Lâm ở trung tâm Mây, và khỏang năm mà CD Ngọc Lan 5 phát hành thì hình như lúc đó Sỹ Đan vẫn còn ở Việt Nam, chưa qua Mỹ.

    Comment by BenLai — 8/16/2004 @ 5:21 am
  2. doc bai viet o doan cuoi :” lan sau cuoi hoa am cho ca doan cung la lan tien biet cuoi cung cho chi” long that buon va day cam xuc tiec thuong chi,tuong tuong den canh ay dien ra that ngam ngui khi coi lai cuon video ngoc lan nhu loi chia tay.Va cung that cam on anh chi admin da dem lai nguoi ham mo nhieu dieu chua biet ve chi cung nhu nhieu dieu lien quan den su nghiep hoat dong ca hat cua chi ngoc lan

    Comment by than — 8/16/2004 @ 6:24 am
  3. toi cung hoan toan dong y voi y kien rang co le trong so nhung CD so cua ngoclan hat cho May, CD tinh gan la mot trong nhung dia hay cua chi ,vi ngoai giong hat va cach hoa am that dac sac nhu khuc dao dau cua bai: lien khuc vu thanh an 2&3 that hay,hay bai: buon vuon mau ao cua ngoc trong qua tuyet,ma con la mot trong nhung nhac pham tinh tieu bieu va hay cua cac nhac sy noi danh.ben canh do ,con phai ke den nhung cd khac nhu ngoc lan 4,ngoc an 8….qua tuyet,boi vay toi luon gin giu va nan niu chung nhu la mot di san hiem co,do la nhung loi noi that tu day long minh

    Comment by than — 8/16/2004 @ 6:30 am
  4. Khong biet nhieu ve chu Thanh Lam,nhung biet la chu Thanh Lam hoa am rat nhieu cac bai hat cho co Ngoc Lan thoi ky dau tien.Cach phoi khi cua chu Thanh Lam khong lam mat di cai “than” cua bai hat.Nhung bai hat nhac nuoc ngoai do co Ngoc Lan trinh bay,nguoi nghe khong cam giac nhu la bai nguyen thuy.Noi den cach phoi khi,thay trung tam Thuy Nga hien nay lam “hu ” het may bai hat ma co Ngoc Lan tung trinh bay.Bai nhan xet moi lien he Ngoc Lan va Thanh Lam qua tuyet voi luon.
    Bai hat Buon vuong mau ao,hinh nhu bai hat nay nhac si Ngoc Trong viet tang cho co Ngoc Lan khi len xe hoa nam 1993 voi nhac si Kelvin Khoa.

    Comment by minhtam — 8/16/2004 @ 9:52 am
  5. Dung, dung, dung, bai nay rat dung. Ngoc Lan co giong ca thien phu, va lai cung rat thu hut. Roi lai dem them nhac cua chu Thanh Lam nua nen ra hoan hao, khong ai co the so sanh duoc voi Ngoc Lan trong long cua toi.

    Comment by Tinh — 8/16/2004 @ 4:38 pm
  6. Duyên cám ơn ban chấp hành đã dăng lên bài hay về Thanh Lâm. Duyên nhớ có nghe người nói một câu phê bình là “ca sĩ” thì chỉ nhờ nhạc đệm mới thành hay thôi, nhưng nếu nói như thế thì ca sĩ nào cũng ca hay cả, cho là chị Ngọc Lan lúc xưa hát không hay bằng lúc ra Mây 2-10 đi, thì cũng là do ca sĩ có “mature” thì giọng ca ngày phải càng hay, đó là chuyện dĩ nhiên chứ, phải không các bạn?
    Bây giờ Duyên mới biết lả bài Lại Gần Hôn Anh đã được chị Ngọc Lan dịch ra một cách “tình lai láng” như vậy. thảo nào Nhật Ngân nói trong buổi phỏng vấn là Ngọc Lan dịch nhạc rất tài tình!comment

    Comment by Duyên — 8/17/2004 @ 3:16 pm
  7. Cứ mỗi lần đọc bài văn viết về ngoclan..tính tình và nghệ thuật của NgocLan mình chỉ muốn khóc thôi. Rồi lại đem video ra coi. Sự vô tình của tạo hoá hợp rồi tan tài cao yểu mệnh. Nghĩ mà buồn. Thương cho NgocLan kiếp tơ tằm phù du.
    Trăm nhớ ngàn thương.

    Comment by Obsessions — 8/17/2004 @ 5:08 pm
  8. Cám ơn bạn Vô Danh. Nhờ bạn bây giờ tôi mới biết lời Việt bản “Viens m’embrasser” (do Ngọc Lan hát) là của Ngọc Lan. Trước nay tôi và nhiều người lầm tưởng lời Việt của Phạm Duy. Dịch một bản nhạc ngoại quốc không có nghĩa là phải dịch sát nghĩa lời tác giả bài hát viết Theo tôi nghĩ dịch làm sao cho lời nhạc diễn tả được ý chính của tác giả là được. Nhưng điểm quan trọng là lời nhạc phải đi với nốt nhạc mà không mất ý nghĩa. Dịch sang tiếng Việt lại càng khó vì tiếng Việt có dấu. Trong trường hợp bài “Viens m’embrasser” tôi phục Ngọc Lan sát đất vì lời nhạc do Ngọc Lan dịch không những rất lãng mạn, thơ mộng mà lại rất sát nghĩa. Tôi chép ra sau đây nguyên văn bản tiếng Pháp để các bạn thấy rõ điều tôi muốn nói

    Viens m’embrasser…
    Avant de t’en aller ce soir, viens m’embrasser.
    On ne va plus se voir mais on n’est pas fâché…
    Viens m’embrasser!

    Viens m’embrasser…
    Dis toi qu’entre nous deux ça ne va rien changer.
    Ta décision est prise et tu vas me quitter…
    Viens m’embrasser!

    Toi qui t’en vas,
    oublie que je suis triste; oublie et souris-moi;
    fais-moi revivre encore un peu de ce temps-là
    où tu venais te jeter dans mes bras.

    Toi qui t’en vas,
    essaie de m’inventer encore un peu de toi,
    essaie de faire semblant d’avoir besoin de moi…
    Viens m’embrasser pour la dernière fois!

    Viens m’embrasser!
    C’est toi qui vas partir, alors pourquoi pleurer?
    C’est pas la fin du monde; on n’est pas les premiers
    a se quitter.

    Viens m’embrasser
    et ne me parle plus du mal que tu me fais.
    Avec le temps tu sais tout durait s’arrenger…
    Viens m’embrasser!

    Toi qui t’en vas,
    oublie que je suis triste; oublie et souris-moi;
    fais-moi revivre encore un peu de ce temps-là
    où tu venais te jeter dans mes bras.

    Toi qui t’en vas,
    essaie de m’inventer encore un peu de toi,
    essaie de faire semblant d’avoir besoin de moi…
    Viens m’embrasser pour la dernière fois!

    Ngoài ra theo tôi biết Ngọc Lan còn là tác giả của rất nhiều bài nhạc dịch từ bản nhạc Pháp chẳng hạn Hỡi Người Tình, Người, Mãi Còn Yêu, Tất Cả Cho Anh, Đừng Xa Em, Sống Bên Nhau, Con Đường Tình, Ngày Vui Năm Ấy vv…vv..

    Comment by TNS — 8/17/2004 @ 6:54 pm
  9. Anh TNS,
    Nhân tiện anh nhắc chuyện lời nhạc, anh hãy thử để ý lời Việt của bài “Toi jamais” do Vũ Xuân Hùng chuyển dịch. Kiều Nga bắt đầu với những câu:
    Anh ta cho xe hơi với nữ trang
    Cho kim cương thêm bao nhiêu áo lông
    Anh thì không!
    Chữ “anh ta” được dịch từ chữ “ils” và chữ “anh” ở cuối câu thay cho chữ “toi” nghe thoáng qua rất lẫn lộn không rõ anh nào với anh nào. Đến phần Ngọc Lan hát, cô dùng chữ “nhân gian” thay cho chữ “anh ta” vừa bao gồm được nghĩa số nhiều trong chữ “ils” vừa phân biệt được tất cả những người đàn ông này với một người duy nhất mà cô yêu dù luôn miệng phàn nàn: “anh thì không”
    Vũ Xuân Hùng không có lý nào dùng chữ khác như thế cho hai đoạn nhạc có lời mang cùng chủ từ cũng như ý tưởng. Thảo tin là chị Ngọc Lan đã sửa lại.

    Comment by Thao — 8/18/2004 @ 1:36 am
  10. Tôi cũng nhận thấy lối dịch của bác Phạm Duy nhiều lúc đem đến những chữ có vẻ hơi lủng củng nếu không muốn nói là vụng về. Tôi nhớ có lần nghe Thái Hiền hát bài gi (loại new wave) dịch từ bài hát Mỹ, trong đó có “đêm tối thui”. Làm tôi giựt mình, lùi tape lại mấy lần để nghe cho kỳ, có đúng là “đêm tối thui” hay không… Hơi ký kỳ…

    Comment by ngoc — 8/19/2004 @ 11:47 am
  11. Ai nói Ngọc Lan hát hay là nhờ cách thu âm là những người lý sự vô cùng, những người đó ganh ghét vì Ngọc Lan đã lên vùn vụt, qua mặt họ dù họ đã đi hát mấy chục năm trời. Họ ganh tị vì đi đến đâu người ta cũng chỉ đòi có Ngọc Lan. Cuộc đời đầy rẫy những người như vậy, tôi còn nghe nhiều nữa kìa.
    Cám ơn bạn Vô Danh đã viết lên rõ ràng minh bạch về sự đóng góp của Ngọc Lan. Dù cô đi hát chưa đủ 15 năm, nhưng những đóng góp của cô to lớn hơn ai hết trong giới nghệ sĩ. Cái làm tôi buồn nhất là tài và sự đóng góp của Ngọc Lan chưa được nhìn nhận thích đáng.

    Comment by Nhat Nhi — 8/27/2004 @ 7:02 pm
  12. Bài viết này mới đọc th́ thấy có vẻ như là để nói về Ca Sỹ Ngọc Lan, nhưng đọc kỹ lại th́ thấy h́nh như là bài viết này với mục đích “nâng bi” Thanh Lâm nhiều hơn.

    Tác giả bài viết này là ai? Tại sao lại phải giấu tên? Nếu nói Thanh Lâm hoà âm hay hoà âm giỏi, sao chỉ làm được mấy cái cd cho ca sỹ Ngọc Lan thôi, rồi chẳng làm được ǵ nữa, bài viết này có nhiều điểm không được hợp lư.

    Comment by lacphong — 3/13/2013 @ 4:11 pm
  13. Tôi đă từng nghe một anh bạn ( hiện đang sống ở Mỹ ) kể lại câu chuyện về anh Thanh Lâm ( một nhạc sĩ ḥa âm , thổi saxophone rất nổi tiếng thời đó ) , và bài viết này , tác giả chỉ muốn chia sẻ một chút ǵ đó tới những ai yêu quư Ngọc Lan…. tôi nghĩ đây là một sự thật . C̣n tại sao anh Lâm không tiếp tục trên con đường âm nhạc nữa , đó là chuyện riêng của anh ấy .

    Vài ḍng của bạn LACPHONG thấy có vẽ sân si với anh Lâm quá ! Tác giả thấy sao th́ viết như vậy , ai giỏi đều có giới ca sĩ thời đó biết , giỏi th́ người ta khen , chẳng lẽ khen bạn ??? LacPhong

    Comment by Hoa Lam — 8/26/2014 @ 9:30 am

Leave a comment

You must be logged in to post a comment.