I Love Ngoc Lan

Tai Sao Tôi “Mê” Ngọc Lan (2)

Tôi nghĩ trong số các sĩ Việt Nam không ai xướng nguyên âm (vocalize, vocaliser) điêu luyện bằng Ngọc Lan. Kỹ thuật xướng nguyên âm của Ngọc Lan khi cô hát nhạc ngoại quốc thật là quyến rũ và đòi hỏi nhiều luyện tập. Khi nghe Ngọc Lan vocalize trong những bản nhạc ngoại quốc (chẳng hạn “Viens m’embrasser” (Lại Gần Hôn Em), “Người Tình Em Yêu”, “Women in Love” ) tôi thấy cô vocalize không thua gi những ca sĩ ngoại quốc đã hát những bản nhạc đó. Trong “Liên Khúc Tình Yêu Số 2” Ngọc Lan đã vocalize hơn một phút, nghe tuyệt vời

Một điểm chót không thể không nói tới khi bàn về giọng Ngọc Lan đó là cô hát rất đúng nhịp. Nhạc phải đi với nhịp. Tân nhạc không phải là cải lương muốn cương sao cũng đươc. Nhiều ca sĩ đã hy sinh nhịp để vẽ vời uốn éo giọng của mình. Mỗi lần nghe ca sĩ nào hát sai nhịp dù chỉ sai nhịp 1 phần 10 giây tôi cũng thấy khó chịu và bực mình. Ngọc Lan có căn bản nhạc lý rất vững chắc. Hơn nữa cô hát trong vũ trường nên cần phải hát đúng nhịp nếu không khách khiêu vũ sẽ than phiền hoặc tẩy chay. Người nào đi khiêu vũ tại vũ trường chắc đôi lần đã gặp phải trường hợp những ca sĩ hát không đúng nhịp thành ra người khiêu vũ bị chân nọ đá chân kia hoặc đá hay dẵm vào chân của người khiêu vũ với mình. Việc Ngọc Lan hát trong ban hợp ca cũng có nhiều ảnh hưởng tới sự hát đúng nhịp của cô. Vì hát đúng nhịp những bản nhạc thể điệu bolero/rhumba do Ngọc Lan hat nghe rất nhịp nhàng và hấp dẫn.

Ngọc Lan không những là ca sĩ mà còn là tài tử điện ảnh, sân khấu. Hai cuốn băng “Như Em Đã Yêu Anh” và “Mặt Trời Bên Kia Mùa Hạ” cũng đủ để chứng minh điều đó. Không những có cái giọng sang trọng Ngọc Lan còn có cái dáng dấp, cái bề ngoài sang trọng và đài các. Lối trình diễn độc đáo của cô đã đi tiên phong trên phương diện trình bày nhạc trên sân khấu. Nhất cử nhất động đều nhịp nhàng, khoan thai, tự nhiên không gượng gạo kịch cỡm, nụ cười tươi như hoa (như trong “Joe le Taxi”), không gượng ép giả tạo trong những cuộc phỏng vấn. Tuy tôi không coi nhiều video của các hãng Mây Productions, Asia Entertainment và Thúy Nga Paris nhưng những video tôi coi cũng đủ cho tôi thấy không ai có lối trình diễn nhac như Ngọc Lan cả. Điển hình là những bài “Xin Thời Gian Ngừng Trôi”, “Con Đường Tôi Về”, “Về Đây Em”…Tôi ưa thích nhất “Con Đường Tôi Về” vì Ngọc Lan trông thùy mị đoan trang trong chiếc áo dài màu đen và với điệu bộ chân tay thật độc đáo. Tôi chưa thấy ca sĩ nào có lỗi trình diễn như vậy cả. Đôi khi Ngọc Lan chỉ dùng một cái liếc mắt cũng đủ để diễn tả điều cô muốn diễn xuất. Hãy coi “Hai Mươi Năm Tình Cũ” trong đó Ngọc Lan đóng vai một ca sĩ về chiều được người yêu cũ tới thăm khi đang tập dượt một bài hát. Trong cảnh cuối cùng khi người yêu cũ bỏ đi không một lời từ giã, cô chỉ liếc theo và khép lại đôi mắt, bộ mặt diễn tả một vẻ chịu đựng và cam phận.

Nhiều người than Ngọc Lan chỉ trình bày nhạc buồn và gương mặt lúc nào trông cũng buồn khi trình diễn thành ra làm cho người coi cảm thấy buồn bã chán đời. Trước hết đa số bản nhạc Việt Nam, khác với nhạc Âu Mỹ, mang tính chất buồn hay lãng mạn. Nghệ sĩ trình diễn những bản nhạc đó làm cho người coi cảm thấy buồn bã tức là đã thành công trong việc diễn xuất. Nếu để ý kỹ sẽ thấy sau mỗi lần trình diễn những bản nhạc buồn Ngọc Lan cười tươi rói khi chào tạm biệt khán giả. Đó là diễn xuất “at its best”.

Nói tới nghệ thuật trình diễn của Ngọc Lan không thể không nói tới cách cô bắt chước cách hát và giọng hát của các ca sĩ ngoại quốc. Cái lối bắt chước đó là một hình thức diễn xuất..Có lần tình cờ tôi nghe ca sĩ Pháp Elsa hát mấy chữ “nostalgie, nostalgia nostalgie que mifa” trong bản “Nostalgia” tôi tưởng Ngọc Lan hát. Vì hai giọng hát quá giống nhau ! Ngọc Lan có cái giọng ấm, ngọt ngào, pha “tý khàn đục” giống giọng Elsa thành ra khi nghe hát mấy chữ đó tôi không phận biết được.

Bắt chước đây không có nghĩa là bắt chước một giọng danh ca nào đó để làm thành giọng của mình. Bắt chước đây là tỏ ra khâm phục và kính trọng người đi trước. Ở Hoa Kỳ có người bắt chước Marilyn Monroe, Elvis Presley, Louis Amstrong… cũng như ở Pháp Mireille Mathieu bắt chước Edith Piaf hay Alain Barrière bắt chước Charles Aznavour. Ai cũng biết Mireille Mathieu và Alain Barrière có giọng và lối hát riêng biệt của họ nhưng họ bắt chước Edith Piaf và Charles Aznavour là để vinh danh hai người đó. Một tỉ dụ về nghệ thuật bắt chước giọng hát của Ngọc Lan, hãy nghe Ngọc Lan hát “Je Suis d’Accord”, bài hát nổi tiếng đã được ca sĩ Pháp Francoise Hardy hát trong đầu thập niên 60. Hãy nghe cách Ngọc Lan hát dật dật và ngắt quãng (staccato) giống hệt cách Francoise Hardy hát !

Ngọc Lan không những hát tiếng Pháp, còn hát tiếng Mỹ, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Trung Hoa và nghe nói cả tiếng Nhật (nhưng tôi chưa được nghe). Cô hát tiếng nào cũng hay và trôi chảy. Hồi trước 1975 Việt Nam có một nữ ca sĩ hát nhạc Pháp cũng khá hay nhưng khi nghe cô hát tiếng Mỹ thì tôi nghe quê không chịu nổi. Cũng may cô đã không đi tới nghĩa là từ bỏ không hát tiếng Mỹ nữa.

Vì đa số nhạc ngoại quốc Ngọc Lan hát là nhạc Pháp nên tôi muốn bàn thêm về cách hát tiếng Pháp của Ngọc Lan. Tôi nhận thấy cô hát tiếng Pháp nghe rất đầm và “élégant”. Phải nghe cô hát chung với các sĩ khác hay trong những liên khúc mới thấy cái giọng “đầm” đặc biệt của Ngọc Lan khi hát tiếng Pháp. Tôi phục nhất cách cô uốn lưỡi để hát phụ âm “r” hoặc phát các âm giọng mũi như “on”, “in”, “ien” vv..vv.. Có người than phiền Ngọc Lan hát tiếng Pháp nhiều khi nuốt chữ thành ra nghe không rõ. Tôi đồng ý là trong một vài bản nhạc Pháp tôi không nghe được hết các chữ cô hát nhưng không phải vì cô nuốt chữ nhưng hoặc vì thể điệu bài hát hoặc vì những nốt nhạc trầm nên khó bắt được hết các chữ cô hát. Có lần tôi cho một anh bạn coi Ngọc Lan hát bán ” Khi Có Chàng (Je Ne Suis Que de l’Amour)” trong băng “Như Em Đã Yêu Anh”. Anh ta than Ngọc Lan hát tiếng Pháp nuốt chữ nên nghe không rõ. Sau khi Ngọc Lan hát tôi cho anh ta nghe Nicole Croisille là người theo tôi biết đã hát bản đó đầu tiên. Anh ta cũng lắc đầu chịu thua, thú nhận nghe không bắt được hết các chữ Nicole Croisille hát.

(Còn tiếp)

10 Comments

  1. Anh viết hay quá anh TNS ạ, Ngọc Lan và giọng ca của cô “ða dạng” nhý anh nói.

    “Mê, mê, mê gio.ng họa mi
    Hát, hát, hát lời biệt ly”

    Comment by ngoc — 12/29/2003 @ 1:26 pm
  2. Xin phép nói thêm về sự “đa dạng” này. Hôm trước tôi có nói Ngọc Lan, khác với Khánh Hà và Ý Lan, có sự thu hút “sâu” và “rộng”, xin cat nghia them: vì cô hát đủ loại nhạc, như anh TNS mới nói đó, nen da thu hut du tang lop, du tuoi tac nguoi nghe.
    Có người nói cô “xuất thân” từ nhạc New Wave, cùng thời với các cô Kiều Nga, Thúy Vi, vì thế đã có được những người trẻ đi theo, rồi cô hát nhac dịch Tàu (tu các phím chưởng) và nhạc dân tộc, nên lại được thế hệ lớn mê, nhạc ngoại quốc (phần lớn nhac Pháp) thì lại được các dân sồn sồn thích, và lẽ dĩ nhiên nhạc tình, sở trường của cô, là có đã “tóm” hết tất cả khán thính giả rồi!

    Mot lan nua cam on anh TNS vi mot bai viet rat ti mi, can ke ve giong ca, cach dien xuat cua Ngoc Lan.

    Comment by ngoc — 12/29/2003 @ 1:47 pm
  3. Cám ơn Ngọc.
    Đặc biệt cám ơn Ngọc đã xếp tôi vào loại thính giả “xồn xồn”.

    Comment by TNS — 12/29/2003 @ 5:52 pm
  4. Ðâu dám ðâu dám, anh TNS là …. lớn trýớc tuổi (precocious) mà li.!

    Comment by ngoc — 12/29/2003 @ 6:23 pm
  5. Mai Chị cũng nhận thấy một trong những ðặc ðiểm của chị Ngọc Lan là cái hát ðúng nhịp của chị. MC nghe nhiều bản, từng bản từng bản ðều không có chỗ nào chê ðýợc, và nhiều bản lại có thể gọi là những tác phẩm ðể ðời của chị.

    Comment by Mai Chi — 12/30/2003 @ 2:58 pm
  6. comment
    Rieng toi, nhin va nghe NL hat, I simply think and feel that she sings like she talks, HAT NHU NOI, mot giong noi ngot ngao, nhe nhang, va tu nhien nhu mot giong suoi chay, khong kieu cach khong trinh dien (overacting like most other singers). That’s why I like her so so much.

    Comment by BCD — 12/31/2003 @ 2:35 pm
  7. Nhan noi ve^` ca hat dung nhip. Toi xin lay thi du dien hinh bai
    “Anh da thay mua xuan chua” cua nhac si Quoc Dung .
    Cac ban co de y, khi chi Ngoc Lan hat nua bai, roi chi vo la.i ca^u 1 rat la dung nhip ma hay .
    Cac ban nao ma` nghe chi Y’ Lan hat bai nay, ca’ch hoa am giong het bai cua chi Ngoc Lan. Chi Y Lan khi vo lai cau 1 da bi rot nhip. Toi cam thay, chi Ngoc Lan cua chung ta hat rat la xuat sac.

    Comment by quangtruong — 12/31/2003 @ 7:53 pm
  8. Minh khong biet nhieu ve nhac ly,nhung khi nghe bai Noi buon do co Ngoc Lan hat,minh thay giong co nhe nhang khong co bi dut quang,nhung mot lan khi xem ca si Diem Lien hat tren Paris ,thay Diem Lien dung lai o mot so doan nhac .Khong biet day la ngu y cua ca si de co phong cach moi hay sao,nhung hinh nhu chi co co Ngoc Lan dien ta bai Noi buon nhe nhang hon bao gio het

    Comment by minhtam — 1/1/2004 @ 12:38 am
  9. Rất phục nhận xét của bạn quangtruong. Sau khi đọc lời phê của bạn tôi nghe bài “Anh Đã Thấy Mùa Xuân Chưa” do Ngọc Lan và Ý Lan hát. Đúng như bạn nói Ngọc Lan hát rất đúng nhịp trái lại Ý Lan thì ôi thôi đúng là hy sinh nhịp để uốn giọng. Không những khi vô lại câu đầu hát sai nhịp tôi thấy Ý Lan hát sai nhịp từ đầu tới cuối. Muốn thấy rõ hãy bắt đầu nghe từ lúc ban nhạc dạo tấu. Ban nhạc dạo tấu rất đúng nhịp temps fort temps faible đâu vào đó khi Ý Lan bắt đầu hát thì temps fort temps faible loạn xa ngầu Cám ơn bạn cho tôi thêm một thí dụ để tôi cho vào CD đặc biệt của tôi để thuyết phục bạn bè tôi.

    Comment by TNS — 1/1/2004 @ 2:31 am
  10. Thật tình mà nói, Ngoc Lan mà còn sống, và còn mạnh khỏe, thì cô không cần ai thuyết phục cả. Cô đã là nữ hoàng tân nhạc (như cô là nữ hoàng tân nhạc trong lòng tôi) và giữ mãi ngôi vị đó không lung lay. Nhưng (buồn quá), giờ thì phải nhờ anh TNS thuyết phục vậy, mà anh TNS mà thuyết phục thì đâu có ai chống cụ nổi!

    Comment by Trong — 1/1/2004 @ 12:31 pm