I Love Ngoc Lan

Chiếc Xe Đạp, chuyện ngắn của Hồ Dzếnh (Đoạn kết)

| tinhlamlo

Người học trò khó nghĩ quá. Thầy mình gán cho mình cái bảo vật cổ này để làm gì. Thực là khó hiểu, khó nghĩ. Từ chối thì bất tiện, mà ưng thuận thì có chỗ không đành.
– Tôi đã bảo anh cứ lấy. Có người trả tôi ba trăm, tôi không thuận, vì ai lại bán xe cho người lạ. Đằng này, với anh, tôi chỉ tính có hai trăm. Anh phải cho là rẻ…
Người học trò vẫn yên lặng. Hắn bắt đầu nhìn chiếc xe, suy tính. Kể ra thì hắn cũng là tay biết xe, và tình ý nữa. Cuối cùng, hắn ngoảnh lên, nửa đùa, nửa lễ phép:
– Xin trả thầy… một trăm!
Một gáo nước dội vào lòng người cầm cân nẩy mặt về văn tự. Nhưng trường hợp bán mua đó rất chông chênh, nguy hiểm. Nếu thầy chối từ là việc thất bại. Mà thầy đòi thêm, đâu phải đạo bề trên. Thôi thì đành, một nụ cười cay chua trên đôi môi khô héo:
– Thôi được, tôi cũng để cho anh. Khi nào không cần, anh trả cho tôi cũng được.
Câu nói vuốt cơn ngượng, thầy biết chiếc xe đã bị hy sinh một cách tàn nhẫn. Thầy lẩm nhẩm:
– Nó có tiền mua xe, sao nó không trả tiền học?
Người học trò như đoán được ý thầy, quay lại:
– Tiền con đi nộp thuế, thấy thầy nói vậy, con cũng liều tiêu đi, để lúc khác hãy nộp.
Nhìn chiếc xe bon bon theo đường cỏ, chở đứa học trò vừa thắng thầy một ván bạc tiểu xảo, bất giác người môn sư nghèo kia ứa nước mắt. Đâu đây, trong lớp bóng tre buông xuống mặt đường, còn như vo-vo đôi bánh xoay tít. Và trên chiếc cầu tre, hình ảnh con người cõng xe vẫn run run, khó nhọc. Bước chân yếu đuối chậm chạp lên đường. Một trăm bạc nằm trong đáy hầu bao không nghe nặng chút gì cả. Thầy đưa khăn lên lau mồ hôi. Xa xa, những lũy tre xanh biếc. Ở nơi chân trời kia, trong căn nhà nhỏ, thầy như vừa nghe tiếng của trẻ con khóc… Đôi mắt thầy chớp lên mấy cái. Trời ngã màu chiều.
Tối hôm đó, cha tôi bước vào nhà. Anh tôi chơi ngoài hè, thấy bóng bố, nhãy lên cỡn:
– Bé, bé, bé cười, bố ạ.
Và tiếng người đàn bà run run từ trong bóng tối căn buồng đưa ra:
– Con trai ngoan lắm, mình ạ. Sao mình về chậm thế?
Chân thật. Có mặt trăng mà cha tôi vẫn cặm cụi đi, không biết. Một lưỡi liềm gài lên sau hàng rào tre mỏng. Ngọn đèn dầu nhỏ hiu hắt trên bàn con và bóng tối ngào ngạt những hơi sữa. Hai bàn tay nắm chặt lấy nhau, một cái lạnh vì sương gió, một cái yếu vì mất nhiều sinh lực. Cha tôi ghé xuống hôn tôi, trong khi đặt anh tôi lên đầu gối.
– Xe đạp của mình đâu? Hay lại hỏng?
Cha tôi quay nhìn ra ngoài, rồi đáp:
– Xe đạp còn đưa sửa lại bánh. Tôi nóng ruột nên về nhà, để hôm khác lấy. Tại sao mẹ tôi lại yên lặng lại? Một tiếng thở dài kín đáo làm hơi run bóng tối. Rồi có tiếng nói gần như khóc:
– Hay là mình…?
– Không có gì lạ cả, tôi sửa xe, mai lấy về, có thế thôi. Sao mình lại hốt hoảng?
– Tôi ngở mình… mất xe. Mất xe, thì mình đi sao được? Mình yếu rồi mà!
Cha tôi đứng lên quay ra rửa mặt, sau khi yên ủi vợ.
– Mình mới sinh nở, hãy tĩnh dưỡng cho khoẻ, đừng buồn vớ vẩn.
Trong chậu nước, cha tôi hụp mặt xuống. Màu trăng gợn trên nước, như có ai lấy bông mát đăp vào đôi mắt đau. Nếu tôi biết nói lúc đó, thì tôi sẽ bảo mẹ tôi rằng tôi thấy hai vai cha tôi run lên, trong lúc khỏa nước lên mái tóc.

(Trích Chương 6 & 7 “Quyển Chuyện Không Tên”, hồi ký của Hồ Dzếnh)

5 Comments

  1. Cám ơn bạn Tinhlamlo rất nhiều đã lục tìm ra được bài này. Cho ta thấy đời văn sĩ (phải nói là của nghệ sĩ nói chung) chật vật như thế nào. Hi vọng cuộc sống bây giờ chiều đãi họ hơn.

    Comment by ngoc — 8/24/2004 @ 3:17 pm
  2. Cám ơn bạn Tình Lầm Lỡ rất nhiều. Quả là tôi chưa được đọc qua bài này bao giờ dù rất hay theo dõi thơ văn của Hồ Dzếnh. Thơ của ông nhẹ nhàng và êm ái như vậy mà cuộc đời ông lại quá nặng nề khó nhọc. Bạn chắc có đọc hồi ký ông viết về chuyện tình của cha mẹ ông, cuộc sống của anh em ông thời niên thiếu?
    Chị Ngọc Lan đã yêu thơ Hồ Dzếnh (Hồi Ding) thì chắc cũng phải yêu bài viết đầy tình cảm này. Cám ơn bạn đã bỏ công sưu tầm.

    Comment by Thao — 8/25/2004 @ 12:34 am
  3. Cac ban doc thich la duoc roi. Co Ngoc Lan la nguoi rat nhay cam va hay thong cam cho nguoi khon kho.

    Comment by Tinhlamlo — 8/26/2004 @ 2:36 pm
  4. Đọc bài này Duyên thấy buồn lắm cho cái xứ nghèo sao mà cả cô thầy giáo cũng không nuôi được để cho người ta được no bụng ấm lòng mà soạn bài. Người nghệ sĩ cũng vậy, nghe nói hồi đó, các nghệ sĩ đi hát theo gánh hát, họ chỉ hát vì mê nghề hát,mê ánh đèn cùng không khí sân khấu thôi , chứ còn nói vì tiền thì còn lâu.
    May cho chị Ngọc Lan chúng ta đi hát được đời trọng đai nên Duyên ít nhất cũng mừng cho chị điều ấy! Cám ơn Tình nhé.

    Comment by Duyen — 8/26/2004 @ 3:53 pm
  5. Thật tội nghiệp cho ông Hồ Dzếnh quá. Tội nghiệp cho giới cầm bút ngày xưa. Tôi cũng xin nghiêng mình trước cái khó nhọc của bạn Tình Lầm Lỡ đã tốn công đánh lại cho chúng ta đọc được bài này. Cám ơn bạn

    Comment by Nhat Nhi — 8/27/2004 @ 6:53 pm