I Love Ngoc Lan

Mozart, Salzburg, và …. Người Bạn Mới

Lý ra thì tôi không để “Mozart” trong tựa của bài này, vì tôi viết “chung chung” về những điều hay, lạ mà tôi đã thu nhập được trong ba lần Âu du năm 2005. Nhưng sau khi chúng tôi đã quyết định mở một trang mới (The Others) để nói về các nhân vật đã được nêu tên trong bài Giòng Kỷ Niệm, những ca sĩ, tài tữ, nhạc sĩ đã sớm lìa đời khi ngôi sao mình còn đang chói sáng, thi tôi nghĩ đây cũng là cơ hội để tôi kể l ại nhưng gì tôi đã học hỏi về Mozart. Còn nhiều nhân vật khác, Marilyn Monroe, James Dean, Selena, vân vân… hi vọng từ từ sẽ có bạn viết lên cho chúng ta cùng đọc.

Nói là “Âu Du” cho oai, vì tôi nhớ tới cái từ đã được Phạm Duy dùng, phần lớn thời gian tôi ở tại vùng Bavaria của nước Đức. Như tôi có nói, đùng một cái trong năm 2005 này, tôi có cơ hội đi Đức, không phải một hay hai lần, mà cả ba lần. Lần đầu tiên tôi đi đường phố vẫn còn đầy tuyết, và lần thứ ba thì có ngày đã cho thấy dấu hiệu của một mùa hè nóng oi ả, khó chịu. Tôi sẽ tường thuật dụa theo những gì tôi đã làm tôi xúc động, chứ không theo thời khóa biểu nào (not in chronological order).

Chuyến đi chót này tôi đã có những chương trình hấp dẫn, vì bạn Thúy, người tôi đã làm quen qua trang iLoveNgocLan.com, hứa sẽ làm guide cho tôi nếu tôi đến được Salzburg, là thành phố âm nhạc (phim Sound of Music có được quay ở đây), nơi đã hãnh diện gọi Mozart là đứa con yêu (favorite son).

Một ngày đẹp trời tôi đã ngồi xe lửa hai tiếng. Xuống xe, thấy một cô gái thật đẹp và đài các đứng trước chiếc xe Ford Focus tôi đã biết ngay đó là Thúy, dù chị em chưa biết mặt nhau trước đó. Sau khi đậu xe, chúng tôi vừa đi bộ vừa hàn huyên thật là vui vẻ, tưởng như nói hoài không bao giờ hết chuyện. Ghé vào quán nhỏ, chúng tôi vừa uống cà phê ăn bánh vừa nói chuyện Ngọc Lan. Thúy xác nhận là nhiều chuyện về Ngọc Lan, Thúy chưa hiểu rõ, nên tôi cố gắng trả lời bằng những gì mình biết.

Thành phố Salzburg (Áo-Austria), cũng như các thành phố bên Đức và Áo mà tôi có thăm qua, được chia ra làm hai phần, Altstadt (cổ thành) và Neustadt (tân thành), được chia ra bởi một giòng sông, như hình nằy, bên trái là Alstadt nhìn qua Neustadt. Tôi có ý niệm là nhà thờ (công giáo) luôn là điểm chính, hay ít ra cũng là một trung tâm nào đó trong từng cộng đồng, nên các bạn thấy hai nhà thờ “nhìn” nhau là việc rất thường. Trạm xe lửa nằm bên Neustadt nên chúng tôi đi nhà thờ St. Sebastian cùng ở khu này. Đường đi bộ dẫn chúng tôi đi ngang qua Mozarteum, là một trường âm nhạc, nơi Thúy đang trao dồi thêm.

Nhà thờ St. Sebastian là một nhà thờ cất lên từ cả ngàn năm trước (có lẽ nói câu này hơi thừa vì các nhà thờ đã được xây cất từ bao nhiêu trăm năm, xây cất với “tình yêu” , cho ta mường tương từng cánh tay yêu thương đã xây lên từng miếng gạch, người họa sĩ vẽ lên từng chi tiết một để ca tụng Chúa. Chúng tôi đi thẳng vào sân và rẽ qua … nghỉa trang. Nghĩa trang này có vẻ như ít người chăm sóc, nhưng đặc biệt một nhóm ba mộ bia nằm chung với nhau thì tương đối cỏ được nhặt và hoa trồng sơ sơ, cho thấy những người này khác với các vị khác. Đứng trước mộ của ông Leopold Mozart, cha ruột của “Amadeus” Mozart, mà tôi không khỏi ngậm ngùi nhiều nỗi. Thứ nhất là hài cốt ông Mozart không ai biết nằm ở nơi nào (ông được chôn trong mồ tập thể, như chôn thí), thứ nhì là hai mộ kia (một cái thật đồ sộ và chiếm một chỗ “chính” của nhóm ba mộ này) chứa đựng những người đàn bà trong gia đình Weber mà ông Mozart cha khi sinh thời đã khinh bỉ, coi thường (ông vẫn nói bà mẹ của vợ Mozart là một người mưu mô, làm cho Mozart vướng vòng phải lấy con gái của bà ta là Constantia Weber).

Thúy kể tôi nghe chuyện bên lề về Constantia: sau khi Mozart chết, phần tài chánh của bà gỏa phụ trở nên dồi dào (vì cả thành phố thảng thốt vì đã mất đi Mozart, mà mất trong hoàn cảnh đau đớn như vậy, nên các chánh phủ đua nhau trả tiền và tư nhân cho học bổng cho hai đứa con nhỏ của Mozart), bà tái giá với một nhân viên ngoại giao người Đan Mạch và gia đình bà, kể cả cô em gái Aloysia (là người mà ngày xưa trước khi lấy Constantia, Mozart đã rất yêu), đã kéo nhau rời Vienna và dọn về Salzburg, thành phố Mozart đã sinh ra và lớn lên, nơi ông đã hưởng những ngày thật êm đềm trong sự đùm bọc yêu thương của cha mẹ và chị của ông. Khi về đến Salzburg với sự tiếp đón thật nồng nhiệt của cả thành phố (chẳng qua vì bà là góa phụ của Mozart mà thôi), thì bà làm đơn “giựt” phần đất kế bên ông Mozart cha, là nơi mà bà Marianne Mozart, chị ruột của Mozart, tính sẽ là nơi an nghỉ của chính mình, vì bà là đứa con rất có hiếu với Mozart cha. Có gì lạ đâu, mình thưộc gia đình nào thì chôn chung chộ với nhau, nơi đó đã có sẵn cha và bà ngoại (bà họ Pertl) của mình chôn cất rồi, thì Marianne vào nơi đã định trước cũng là chuyện phải xảy ra thôi! Thế nhưng Constantia dùng ảnh hưởng của mình mà chiếm lấy đất chôn ấy, bà Marianne, cũng hiền như cậu em mình, đã lặng lẽ đi đăng ký tại nơi khác, đó là nghĩa trang của nhà thờ St. Peter. Đó là trạm thăm viếng thứ nhì của Thúy và tôi, sau khi thăm mộ ông Mozart cha. Nhà thờ này nằm bên cổ thành nên chúng tôi đi bộ qua cầu, đi ngang qua căn nhà mà hai cô câu Wolfie và Nannerl (Marianne) đã sinh ra. Khi tời nghĩa địa, chúng tôi ngạc nhiên vì người thăm viếng rất nhiều, và nghĩa trang có vẻ được chăm nom kỹ lưởng hơn nhiều. Buồn thay (nhưng cũng hãnh diện thay cho bà Marianne Mozart), nơi chôn của bà lại nằm trong một khu có rào, phải đóng tiền mới vô được, và ngày đó (thứ hai) lại đóng cửa! Kéo cổ thật dài mới chụp được tấm hình này, đây nơi an nghỉ của Marianne Mozart, và ngay tại đó cũng là nơi chôn cất của một người nổi tiếng khác, Mikhail Haydn, em trai của Papa Haydn (Franz Joseph Haydn). Thúy vừa cười vừa nói là chuyện bà Constantia chiếm đất chôn của bà Marianne Mozart cũng là chuyện tốt cho bà Mozart, vì bây giờ nhà thờ St. Peter đẹp hơn St. Sebastian nhiều, và nghĩa trang được chăm sóc kỹ hơn, nhứt là bà Mozart nằm trong một chỗ mà khách phải trả tiền mới vào được thì lại càng … sang nữa. Chỉ tội cho ông Mozart cha, nằm kế một bầy mà ông không ưa chút nào!

Sau đó thì hai chị em đi ăn và tối đi xem concert do “ban” của Thúy đàn, các nhạc của … Mozart. Thứ tư thì đến phiên Thúy tham dự với ban nhạc, tôi thì phải trở về Burghausen (Germany), nên đã chia tay với bạn đêm nay. Thật là buồn và tiếc vì phải chia tay một người bạn mới gặp được mặt dù trước đó đã thơ từ qua lại khá nhiều. Thúy chở tôi về bến xe lửa, hai chi em vẫn níu kéo thời giờ để nói thêm, và nói thêm, về website của chúng ta, về Mozart, về cái training gay gắt của Thúy, vân vân… Thúy đợi xe lửa với tôi. Trước khi tôi lên xe, Thúy dúi vào tay tôi 200 Mỹ kim, và nói khẻ, “giúp cho website của chúng ta…”
Gần thành phố Salzburg là St. Gilgen, thật đẹp và hùng vĩ với dãy núi Austrian Alps bao quanh. Mẹ của Mozart sinh trưởng tại thành phố này, và phim Sound of Music cũng đã quay tại đây.

Thành phố tôi ở thường xuyên có tên là Burghausen, một thành phố nhỏ với giòng sông Salzach chia đôi Alstadt và Neustadt. Nơi đây có một lầu đài (castle) nằm trong một cái fort được coi là dài nhất bên Âu Châu. Cái fort này được khởi công xây cất từ thứ kỷ thứ 1. Các bạn có tưởng tượng thời đó ai muốn đến sâm chiếm, nhìn thấy dảy đồn sừng sững cao ngất trên ngọn đồi, thì ý nghĩ chiếm đoạt đó chắc cũng phải từ bỏ. Ngày nay các lầu nhà trong Alstadt cất đầy đặc, nhưng gần như ở đâu cũng nhìn thấy lầu đài chập chờn phía sau, che chở…

Điều ngạc nhiên thích thú là kỳ tôi tới Đức lần thứ ba, thế giới Công Giáo đang mừng Đức Giáo Hoàng mới, Pope Benedict XVI, và dân Burghausen mừng gấp mấy lần, vì Burghausen cách Marktl, nơi Đức Giáo Hoàng mới sinh trưởng, chỉ 15 phút lái xe! Thế là vợ chồng tôi đã tìm đến và đã thấy ri rả đã có người pilgrims đi thăm căn nhà nơi Ngài sanh ra.

Tới thành phố Munich nhộn nhịp, sang trọng, nhưng có khi ngay tại góc đường, đã có “ban nhạc” trình bày nhạc cổ điển. Nhóm này vừa tặng khách qua lại một violin concerto của … Mozart. Kỳ đi Munich này trời hãy còn rất lạnh, khác với Oregon nắng ấm của tôi. Chúng tôi đi bộ nhiều nên mới thấy đở lạnh.

Innsbruck là một thành phố đẹp khác của Áo, nơi mà năm nào các athletes đã thi thố tài năng trong kỳ Winter Olympics. Các tòa nhà thật dễ thương, với lịch sử thật dài.

Hơn bốn mươi tuổi đầu mà tôi chỉ mới biết nghe nhạc cổ điển hai năm nay! Đây là một điều làm tôi rất hối tiếc. Nhờ quen được với những người như Thúy, anh TNS, và cũng nhờ kỳ đi Vienna (Áo-Austria) năm 2002, lúc đó chúng tôi đi thăm apartment nơi Mozart sống với vợ (Constantia). Kỳ đó tôi đã có chút khái niệm về cái thần tài của ông, và đã bắt đầu tìm hiểu thêm. Là người rất tò mò (đôi khi cũng là cái tốt, các bạn à! Tánh tò mò đã khiến tôi đặt câu hỏi, và từ đó tôi đã học hỏi nhiều thêm), và cũng rất thích chi tiết, nên tôi đã học là Mozart, khi sinh sống tại Vienna, lúc đầu rất khá, nhưng rồi ngày càng nghèo, đã dọn nhà mười mấy lần, và nhà sau luôn tệ hại nghèo nàn hơn nhà trươc… Học được những điều này, khi trở về Hoa Kỳ tôi đã tìm xem phim Amadeus. Rồi Thúy đã mở mắt tôi thêm, và vì vậy kỳ đi thứ ba này tôi đã dành trọn cho Mozart, và Thúy đã giúp tôi trong ngày đầu đó.

Vợ chồng chúng tôi đến Prague (Tiệp Khắc-Czech Republic) một ngày mưa, nắng bất thường. Thật là một thành phố dễ thương với những tòa nhà cũ kỹ nhưng rất là authentic. Hai ngày không đủ để thưởng thức thành phố này. Tòa lâu đài Prague (Prague Castle) thật to lớn, với vườn hoa, nhà thờ, và tiền đồn vĩ đại nằm trên đồi cao, dễ che chở cho dân chúng từ những thế kỷ xa xưa. Prague cũng là thành phố mà Mozart rất thích, thành phố đã không bỏ rơi ông. Khi ông đến Prague cho màn Premiere của vở opera Nozze di Figaro, ông đã hãnh diện viết thơ cho vợ là bên ngoài cửa sổ phòng ông, người qua lại đã huýt gió bài ca trong Figaro. Đêm đầu tiên chúng tôi đi concert xem một string quartet hòa tấu các bài do Mozart và người con út của ông, Franz Xavier Mozart, sáng tác. Prague cũng là thành phố duy nhất mà, khi tin chấn động về cái chết bất ngờ của Mozart lan ra, đã tổ chức long trọng một buổi Memorial concert coi là để đua tiễn ông đi, ngay lúc thân xác ông đang được đưa đi chôn, không người tiễn đưa, trong ngoại ô thành phố Vienna!

Nếu có ngươòi nói với tôi là, trong cả châu Âu rộng lớn, tôi chỉ được phép đi những nơi vừa kể trên, tôi nghĩ tôi cũng cảm thấy rất mãn nguyện.

Viết tặng Thúy, người đã giúp tôi đi “tìm” Mozart!

Note: Bạn có biết? Ngọc Lan sinh ra 200 năm sau Mozart không? Đúng, năm 2006 tới đây các thành phố như Vienna, Salzburg và nhiều nữa sẽ tổ chức mừng sinh nhật thứ 250 của ông!

1 Comment

  1. Chị Ngọc, chị viết bài thật hay, đầy đủ chi tiết, nếu em muốn biết thêm về thành phố nào em có thể liên lạc thẳng với chị được không? Em nhìn mấy tấm hình trần nhà thờ được vẽ những cảnh đạo, em cảm thay bồi hồi làm sao đó dù mình không có đạo. Chị đi chơi sướng quá hén. Mấy hôm ray trúng số hôm qua nhìn thấy hình Donny, hôm nay thấy mặt chị mình cảm thấy vui quá xá.
    Mong chị càng thu nhặt càng nhiều thêm.
    May the Force be with you chi Ngoc.

    Comment by Duyen — 5/19/2005 @ 11:55 am